Home|Contact   
Achtergrond project
Achtergrond project

Batavialand, het nieuwe erfgoedpark aan de Lelystadse kust
Eind 2011 hebben vijf partijen de handen in één geslagen om te komen tot één museale functie aan de Lelystadse kust. Het nieuwe park heeft de (voorlopige) naam Batavialand, Erfgoedpark der Lage Landen

Het ‘natte’ verhaal van Nederland
Batavialand vertelt het verhaal van Nederland, de geschiedenis van het leven met water, de strijd tegen het water en het bewoonbaar maken van de delta waarin we leven. Het vertelt ook het verhaal van de avonturiers die met schepen naar verre oorden trokken en pioniers die zich in de net drooggevallen polders vestigden. Bij dat verhaal hoort ook de technologie van het bouwen van schepen en dijken door de eeuwen heen. Verschillende “attracties”, waarvan het schip de Batavia en het huidige museum Nieuw Land deel uitmaken, moeten dat verhaal vertellen. Batavialand is dus meer dan alleen een museum over de geschiedenis van Flevoland.

Nieuwe impuls
Erfgoedpark Batavialand is een uitdagend maar ook inspirerend plan. Het park zal uniek zijn in zijn soort met de verschillende attracties. Het krijgt een internationale uitstraling en wordt daarmee een belangrijke culturele en museale voorziening voor Flevoland. Batavialand moet een impuls geven aan de bezoekersstromen. De huidige instellingen hebben te weinig bezoekers om op lange termijn zelfstandig te kunnen voort bestaan. De verwachting is dat het nieuwe park op termijn 300.000 bezoekers gaat trekken, tegenover ongeveer 100.000 op dit moment bij de huidige instellingen gezamenlijk.

Het plan voorziet erin dat NLE, Bataviawerf en (de collectie van) RCE opgaan in Batavialand. De provincie Flevoland en de gemeente Lelystad zijn als belanghebbende lid van de stuurgroep. De provincie vanuit haar rol op het gebied van cultureel erfgoed en haar wettelijke taak met betrekking tot de archieffunctie. De gemeente Lelystad vanwege haar taak op het gebied van ruimtelijke planvorming en als grondeigenaar in het gebied. Bataviastad neemt als gebiedspartner deel aan de stuurgroep.

De reconstructie van het Waterschip
In Erfgoedpark Batavialand staat de relatie tussen de Nederlanders en het water centraal. In uiteenlopende activiteiten zal in de komende jaren inhoud worden gegeven aan deze thematiek. Een belangrijke locatie voor een aantal van de beoogde activiteiten is de Bataviawerf. Deze scheepsbouwplaats aan de Lelystadse kust is bij uitstek geschikt om het maritieme verleden van ons land op een verantwoorde wijze tastbaar te maken voor een breed publiek. 

De Bataviawerf, die zich gespecialiseerd heeft in het bouwen van reconstructies van historische schepen, is vooral bekend geworden door de herbouw van het zeventiende-eeuwse V.O.C.-retourschip ‘Batavia’. De kiel van dit vaartuig werd in 1985 gelegd. Sinds dertig jaar biedt de werf bezoekers een historische beleving waarin zeevaart, de Nederlandse Gouden Eeuw en ambachten centraal staan. Meer dan vier miljoen mensen hebben in de afgelopen drie decennia een bezoek gebracht aan de Bataviawerf. 

De kracht van de werf als attractiepunt is vooral gelegen in het feit dat de voortgang van de bouw van een historisch vaartuig van nabij kan worden gevolgd. Ten tijde van de herbouw van de ‘Batavia’, het vlaggenschip van Erfgoedpark Batavialand, werd dit onderstreept door grote bezoekersaantallen. De herbouw van de ‘7 Provinciën’, het oorlogsschip dat oorspronkelijk in 1664-1665 voor de Admiraliteit van Rotterdam werd gebouwd en waaraan de naam van onze zeeheld Michiel de Ruyter verbonden is, trok beduidend minder belangstelling. Door een voortdurend gebrek aan financiële middelen bleek de reconstructie van de ‘7 Provinciën’ te weinig voortvarend aangepakt te kunnen worden om als nieuwe publiekstrekker van de werf te kunnen fungeren. Het project werd daarom eind 2013 gestaakt.

Om de Bataviawerf als scheepswerf weer ten volle te laten functioneren, is door het bestuur van de stichting ‘Nederland bouwt V.O.C. Retourschip’, die de werf exploiteert, in 2014 besloten een nieuw scheepsbouwproject ter hand te nemen. De stichting ‘Erfgoedpark Batavialand’, opgericht op 28 april 2014, zal per 1 januari 2016 dit initiatief overnemen, omdat de werf dan onderdeel wordt van het park dat de stichting aan de Lelystadse kust wil realiseren.

Criteria bij de keuze van het te bouwen schip

Ten aanzien van het vaartuig dat gebouwd gaat worden, heeft de projectgroep een aantal criteria geformuleerd waarvan het zinvol wordt geacht er rekening mee te houden:

  • Het moet een bijzonder zeilend vaartuig zijn met een significant aanzien.
  • Het scheepstype moet goed gedocumenteerd zijn in de vorm van opgravings- en reconstructietekeningen, modellen, afbeeldingen en/of behandeling in de literatuur.
  • Het schip moet binnen een te overziene tijd – drie à vier jaar – gebouwd kunnen worden.
  • Het schip moet zoveel mogelijk op authentieke wijze gerealiseerd worden.
  • Het schip moet exploitabel zijn nadat het gereed is.
  • Het schip moet een relatie hebben met de regio waarin het thans gereconstrueerd wordt.
  • Het schip moet inpasbaar zijn in de taken en activiteiten van de stichting ‘Erfgoedpark Batavialand’.

Ter toelichting van het bovenstaande:

  • Het lijkt weinig zinvol een schip te bouwen dat een type vertegenwoordigt waarvan nog originele exemplaren rondvaren of waarvan in het nabije verleden een reconstructie is gerealiseerd.
  • Indien een goed gedocumenteerd scheepstype kan worden gebouwd, kunnen de werkzaamheden snel worden gestart.
  • De bouw van het schip moet zowel voor de bouwers als voor het publiek voortgang hebben. Zo blijven zij enthousiast voor het project. Ook voor hen die de bouw financieel gaan ondersteunen is het aansprekend indien de bouwperiode een duidelijk begin en een duidelijk einde heeft. Om de gewenste voortgang te bewerkstelligen zou er een schip gebouwd moeten worden dat qua maatvoering realiseerbaar lijkt in drie à vier jaar.
  • Door het schip zoveel mogelijk op authentieke wijze te bouwen, kunnen bijna alle onderdelen van de Bataviawerf die met de beoefening van traditionele ambachten verbonden zijn bij het project betrokken worden.
  • Het is de bedoeling dat het schip na voltooiing gaat varen. Daarbij kan worden gedacht aan varen in de context van Erfgoedpark Batavialand, maar ook aan verkoop aan een derde partij. De bouw van een exploitabel vaartuig vereist concessies aan de authenticiteit.
  • Door een schip te kiezen dat vroeger op de Zuiderzee heeft rondgevaren, kan een meer directe en wellicht ook een meer intensieve band worden gecreëerd met bezoekers en sponsoren uit de regio. Bovendien kan dan nadrukkelijker het belang van genoemd gebied als maritiem verkeersplein naar voren worden gehaald. Zoals eerder vermeld is het IJsselmeer-/Zuiderzeegebied het grootste scheepskerkhof op de droge ter wereld.

De keuze van het scheepstype: een waterschip

Aan de geformuleerde criteria voldoet een interessant scheepstype: het waterschip. Dit is uit talrijke schriftelijke bronnen bekend, komt op verschillende oude afbeeldingen voor en kan direct worden gekoppeld aan scheepsresten die in Flevoland zijn gevonden. Van de ruim 400 in de provincie Flevoland tussen 1942 en 2000 onderzochte vindplaatsen van scheepswrakken bleken er 40 (dat is 8%) resten van waterschepen te bevatten; zie Bijlage I. Het waterschip is daarmee een zeer relevant scheepstype voor Erfgoedpark Batavialand; er is een zeer sterke link met Flevoland, er is al veel onderzoek naar gedaan door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de bouw past binnen de ambities en mogelijkheden van de Bataviawerf.

Waterschepen zijn scherp gebouwde vaartuigen die bijna vijf eeuwen lang in gebruik waren: de vroegste vermelding dateert van 1339, terwijl het laatste waterschip in 1827 uit de vaart is genomen. In de periode 1500-1700 was het waterschip het meest karakteristieke vissersschip op de Zuiderzee. Het waterschip kan worden beschouwd als een ‘voorloper’ van de botter, het scheepstype dat bij uitstek gerelateerd wordt aan de Zuiderzeevisserij.

Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter

Tweet wordt geladen...
Volg op Twitter >

Laatste Facebook bericht wordt geladen...
Volg op Facebook >

Copyright 2009 Bataviawerf, Ontwikkeling & Realisatie PM Webdesign, Swifterbant
Volg ons op Twitter
Bekijk ons op Flickr
Bekijk ons op You Tube