Home|Contact   
Geschiedenis waterschip
Geschiedenis waterschip

Waterschepen zijn scherp gebouwde vaartuigen die bijna vijf eeuwen lang in gebruik waren: de vroegste vermelding dateert van 1339, terwijl het laatste waterschip in 1827 uit de vaart is genomen. In de periode 1500-1700 was het waterschip het meest karakteristieke vissersschip op de Zuiderzee. Het waterschip kan worden beschouwd als een ‘voorloper’ van de botter, het scheepstype dat bij uitstek gerelateerd wordt aan de Zuiderzeevisserij.

Het scheepstype nader verkend

Een waterschip is een zwaar gebouwd visserschip met een aantal duidelijke kenmerken die het onderscheidt van andere vaartuigen. Deze kenmerken kunnen op basis van scheepsarcheologisch onderzoek in Flevoland op een rijtje worden gezet:

  • Gekromde voorsteven en recht vallende achtersteven;
  • Scherp gebouwd (s-spant), voor en achter gepiekt, uitwaaierend boord;
  • Een bun, een afgesloten gedeelte van het ruim, ter plekke waarvan de scheepshuid doorboord is; onder andere gebruikt om vis levend te vervoeren;
  • Zware constructie in het vlak van het dek
  • Geen zwaarden;
  • Lengte-breedteverhouding: circa 1:3.

Omstreeks 1530 is de overgang zichtbaar van overnaads naar karveel gebouwde waterschepen. Een halve eeuw later onderging de constructie van de waterschepen wijzigingen die beoogden de manoeuvreerbaarheid te verbeteren. De uiterlijke kenmerken van het vaartuig veranderden daardoor echter weinig.

Uit de beschikbare archeologische en historische gegevens kan worden geconcludeerd dat er waterschepen van twee verschillende afmetingen zijn geweest. Het ‘kleine’ waterschip had een lengte van 16 m. en een breedte van 5 m., het ‘grote’ een lengte van 20 m. en een breedte van iets meer dan 6 m. In de zestiende eeuw is beweerd dat de waterschepen in de loop van de tijd groter zijn geworden. Bewijzen daarvoor ontbreken vooralsnog.

Waterschepen voldeden aan zware stabiliteitseisen en kunnen zich wat dat betreft meten met huidige zeegaande schepen. De ballast bestond meestal uit zwerfkeien.

Uit een aantal opgegraven waterschepen en een beschrijving uit 1831 wordt duidelijk dat de indeling van het vaartuig min of meer vast lag. Er was een vooronder, dat vermoedelijk als opslagruimte dienst deed. Dan volgde er een bun, verdeeld in twee compartimenten met daar bovenop een werkruimte. Daarnaast bevond zich een woongedeelte met een stookplaats. Tenslotte was er nog een achteronder dat dienst deed als werk- en/of bergruimte.

Functies van waterschepen

Waterschepen hebben in de loop van de tijd drie functies gehad:

  • Koopschuit en transporteur van verse vis;
  • Vissersschip;
  • Sleepschip.

In tijd kunnen de functies niet strikt worden afgebakend. Vóór 1500 werden de schepen ingezet als koopschuit, voor het vervoer van verse vis, en als vissersvaartuig. Van de zestiende tot de achttiende eeuw functioneerden ze vooral als vissersschip. In de zeventiende eeuw gebruikten Zaandammers en vanaf 1700 ook Markers het waterschip als sleepvaartuig. De vaartuigen werden ingezet om met behulp van scheepskamelen zeeschepen over de ondiepte van Pampus te slepen. Het is niet onaannemelijk dat op momenten dat ze niet voor het sleepbedrijf werden gebruikt, er visnetten overboord werden gezet.

Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter

Tweet wordt geladen...
Volg op Twitter >

Laatste Facebook bericht wordt geladen...
Volg op Facebook >

Copyright 2009 Bataviawerf, Ontwikkeling & Realisatie PM Webdesign, Swifterbant
Volg ons op Twitter
Bekijk ons op Flickr
Bekijk ons op You Tube