Home|Contact   
Johan de Witt
Johan de Witt

Johan de Witt, raadpensionaris van de Staten-Generaal, een korte biografie

de_witt * Dordrecht, 1625
† Den Haag, 1672

In de jaren na de Eerste Engelse Oorlog zette met name de pensionaris van de Staten van Holland, Johan de Witt (1625—1672), zich in voor een vernieuwing op militair-maritiem gebied. In 1653 was hij tevens gekozen tot Raadpensionaris van de Staten Generaal. Alhoewel de raadpensionaris in naam slechts een ambtenaar was, betekende dit toch dat De Witt, zij het onofficieel, een grote uitvoerende macht bezat op het gebied van de Nederlandse buitenlandse politiek. Daarbij was De Witt ook persoonlijk geïnteresseerd in maritieme aangelegenheden.

Gegeven het gebrek aan een duidelijk gezag over de admiraliteitscolleges, heeft Johan de Witt kans gezien om in korte tijd de feitelijke leiding over de colleges te verwerven. Dit heeft vèrstrekkende gevolgen gehad.

Allereerst heeft De Witt, in overeenstemming met de wens van vooral Amsterdam, een omvangrijk nieuwbouwprogramma ontworpen en dit vervolgens door de Staten van Holland en de Staten Generaal goedgekeurd weten te krijgen. Ook heeft De Witt, op aandringen van de Admiraliteiten van Amsterdam en het Noorderkwartier, al in 1654 de functie van luitenant-admiraal aangeboden aan Michiel Adriaensz. De Ruyter. Deze heeft de post toen nog geweigerd, omdat hij zich om persoonlijke redenen uit het zeemansbestaan wilde terugtrekken. Uiteindelijk, in 1665, zou De Ruyter alsnog het opperbevel over ‘s lands vloot aanvaarden.

Met Michiel de Ruyter, opperbevelhebber van de vloot vormde De Witt een ijzersterke tandem. Het geld voor die vloot werd voornamelijk door de stad Amsterdam betaald. David de Wildt, een der burgemeesters van Amsterdam en één van de machtigste mannen in de stad, was een nauwe bondgenoot van De Witt.
De vloot van 1664-’65, waarvan ook De 7 Provinciën deel uitmaakte werd niet voor niets ‘De vloot van de heer De Witt’ genoemd.

Johan de Witt gold jarenlang als het gezicht van de Republiek op het gebied van de buitenlandse politiek. De Witt onderhield contacten met alle grote buitenlandse vorsten en mogendheden. Binnenslands was deze geniale politicus de grote man achter de schermen, die op veel gebieden grote invloed had. Als pensionaris van de Staten van Holland en raadpensionaris van de Staten-Generaal stond hij in feite, maar nooit formeel, aan het hoofd van de Republiek.

In het ‘Rampjaar 1672’ , toen de Nederlandse Republiek belaagd werd door Engeland, Frankrijk en de Duitse bisdommen Keulen en Münster, kwam er een einde aan de heerschappij van Johan de Witt. Samen met zijn broer Cornelis werd hij in de Gevangenpoort in Den Haag door een volksmenigte gelyncht en afschuwelijk verminkt.

De dood van De Witt was tevens het einde van het Eerste Stadhouderloze tijdperk. Prins Willem III trad in 1672 als Stadhouder aan. De Oranjes bleven vooralsnog aan de macht tot 1795.

 

Literatuur

  • J.R. Bruijn (red.), De 7 Provinciën, Een nieuw schip voor De Ruyter, Franeker, 1997.
  • J.R. Bruijn, Varend Verleden, de Nederlandse oorlogsvloot in de 17de en18de eeuw, z.p., 1998.
  • Johanna K. Oudendijk, Johan de Witt en de zeemacht, Amsterdam, 1944.
  • Ronald Prud'homme van Reine, Rechterhand van Nederland. Biografie van Michiel Adriaenszoon de Ruyter, Amsterdam, 1996.

Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter

Tweet wordt geladen...
Volg op Twitter >

Laatste Facebook bericht wordt geladen...
Volg op Facebook >

Copyright 2009 Bataviawerf, Ontwikkeling & Realisatie PM Webdesign, Swifterbant
Volg ons op Twitter
Bekijk ons op Flickr
Bekijk ons op You Tube