Home|Contact   
Reconstructie waterschip
Reconstructie waterschip

Het waterschip

De Bataviawerf staat bekend om zijn reconstructiebouw van schepen. Het VOC-schip Batavia is daar een sprekend voorbeeld van. Dertig jaar nadat aan de Batavia is begonnen, is het tijd voor een nieuw scheepsbouwproject: de herbouw van een waterschip. In oktober 2015 is de kiel gelegd en de bedoeling is dat het over vier jaar te water gelaten kan worden. We zijn dan een authentiek schip rijker, dat lange tijd het werkpaard van de Zuiderzee was.

Model waterschip

1.  Wat is een waterschip?

Een waterschip is een robuust gebouwd vaartuig, dat in de periode 1500-1700 het meest karakteristieke vissersschip op de Zuiderzee was. Waterschepen zijn bijna vijf eeuwen lang in gebruik geweest. Voor het eerst in 1339 is een vermelding te vinden. Het laatste waterschip is in 1827 uit de vaart is genomen. De naam waterschip is mogelijk geïnspireerd op de ruimte onder in het schip, waar zich letterlijk ‘water in het schip’ bevond. Deze bun, zoals die ruimte wordt genoemd, is een met water gevulde bewaarplaats voor verse vis. 

  • Wat was de functie van een waterschip?

Het waterschip heeft door de eeuwen heen verschillende functies gehad. Deze liepen ook nog eens door elkaar heen. Vóór 1500 werden de schepen ingezet als koopschuit voor het vervoer van verse vis, en als vissersvaartuig. Van de zestiende tot de achttiende eeuw functioneerde het vooral als vissersschip. In de zeventiende eeuw werd het door Zaandammers en Markers als sleepvaartuig gebruikt. Deze vaartuigen werden ingezet om met behulp van zogeheten scheepskamelen, zeeschepen over de ondiepte voor Amsterdam, bij Pampus, te slepen.

  • Kenmerken van een waterschip.

Dit ‘kleine’ waterschip  is het type dat op de scheepswerf wordt herbouwd. Het had een lengte van 16 meter en een breedte van 5 meter. Het ‘grote’ waterschip had een lengte van 20 meter en een breedte van iets meer dan 6 meter. De uiterlijke kenmerken van het waterschip veranderden echter weinig, behalve dat de scheepshuid van overnaads naar karveel is gebouwd. In een halve eeuw veranderde de constructie om het schip beter bestuurbaar te maken.

  • Wat was de indeling van het schip?

De indeling van het vaartuig lag min of meer vast. Er was een vooronder, een ruimte in het voorschip, dat vermoedelijk als opslagruimte dienst deed. Dan volgde er een bun, verdeeld in twee ruimten, waarin de verse vis werd bewaard. Bovenop de bun was een werkruimte gecreëerd. Daarnaast bevond zich een woongedeelte met een stookplaats, ook wel de roef genoemd. Tenslotte was er nog een achteronder, dat dienst deed als werk- en/of bergruimte in het achterschip.

Werktekening waterschip


2.  De reconstructie op de Bataviawerf
 

  • Op welke gronden vindt reconstructie plaats?

Bij de inpoldering van grote delen van de Zuiderzee in de vorige eeuw kwamen meer dan 400 vindplaatsen van vergane schepen aan het licht. Onder de vaartuigen die op of in de drooggevallen zeebodem zijn aangetroffen, bevonden zich tientallen waterschepen. Op één daarvan wordt de reconstructie gebaseerd: het wrak uit 1526 dat in 1978 is opgegraven in Zeewolde – Zuidelijk Flevoland - op kavel ZM22. Reden dat juist dit schip is uitverkoren om als model te dienen voor herbouw is dat er voldoende documentatie is over de opgraving. Veel details en maten zijn vastgelegd. Modelbouwers van de RCE, afdeling scheepsarcheologie (Lelystad), hebben een betrouwbaar model van het schip kunnen maken (zie afbeelding hierboven). Aan de hand hiervan zijn goede tekeningen gemaakt, die nu beschikbaar zijn voor de bouwers. 

Waterschip

  • Aan welke voorwaarden moet de reconstructie voldoen?

Voor de bouw heeft de Bataviawerf een aantal doelen voor ogen.
1. De aanblik moet authentiek zijn en speelt duurzaamheid van het materiaal een belangrijke rol.

2. Het schip moet het water op gaan om daar te kunnen zeilen.

3. Het schip moet in circa vier jaar gebouwd zijn.

4. Het scheepstype moet interessant zijn voor onderzoek. 

  • Hoe gaat de Bataviawerf om met authenticiteit?

Bij de reconstructie van schepen heeft de Bataviawerf een reputatie hoog te houden als het gaat om historische scheepsbouw in hout. De basis daarvan ligt in het bestuderen van archieven en oude literatuur. Ook onderzoek van oude schepen, maritieme (gebruiks)voorwerpen en archeologische vondsten is van groot belang.

Wel wordt bij de herbouw van oude schepen gebruik gemaakt van moderne gereedschappen. Bouwers die het vak leren en op de scheepswerf als stagiaire meewerken, moeten leren met modern gereedschap te werken. De afwerking vindt echter plaats met ambachtelijke gereedschappen.

Ook wordt het schip uitgerust met een motor om het vaartuig exploitabel te maken. 

Authenticiteit heeft dan vooral betrekking op de vorm en de constructie van het houten schip. Vragen over de authenticiteit en moderne toepassingen zijn voer voor kenners en liefhebbers, die prima passen in expertmeetings. Welke concessies kunnen er aan authenticiteit worden gedaan voordat het vaartuig zijn eigenheid verliest? Het scheepsbouwproject biedt mogelijkheden om kennis daarover op te doen, toe te passen en verder te onderzoeken.

Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter
Volg ons op TwitterVolg ons op TwitterVolg ons op Twitter

Tweet wordt geladen...
Volg op Twitter >

Laatste Facebook bericht wordt geladen...
Volg op Facebook >

Copyright 2009 Bataviawerf, Ontwikkeling & Realisatie PM Webdesign, Swifterbant
Volg ons op Twitter
Bekijk ons op Flickr
Bekijk ons op You Tube